Luật Đất đai
năm 2024 (có hiệu lực từ ngày 01/08/2024) đã mang lại những thay đổi mang tính
đột phá trong việc quản lý và sử dụng đất nông nghiệp. Những quy định này không
chỉ kế thừa Luật Đất đai 2013 mà còn mở rộng cơ hội tiếp cận đất đai cho nhiều
đối tượng mới.
Dưới đây là
phân tích chi tiết về đối tượng và những điểm mới nổi bật:
1. Đối tượng
được giao đất, cho thuê đất nông nghiệp (Luật 2024)
Cấu trúc đối
tượng được chia thành 03 nhóm chính căn cứ theo hình thức thực hiện nghĩa vụ tài
chính:
Giao đất
nông nghiệp không thu tiền sử dụng đất (Điều 118)
- Cá nhân trực tiếp sản xuất nông
nghiệp: Được
giao đất trong hạn mức (đất trồng cây hàng năm, cây lâu năm, rừng sản xuất
là rừng trồng, nuôi trồng thủy sản, làm muối).
- Đồng bào dân tộc thiểu số: Cá nhân thuộc đối tượng này (kể
cả không trực tiếp sản xuất nông nghiệp) được giao đất trong hạn mức theo
chính sách hỗ trợ của Nhà nước (Điều 16).
- Cộng đồng dân cư: Sử dụng đất nông nghiệp gắn với
phong tục, tập quán.
- Người sử dụng rừng: Bao gồm đơn vị quản lý rừng đặc
dụng, rừng phòng hộ và rừng sản xuất là rừng tự nhiên.
Giao đất
nông nghiệp có thu tiền sử dụng đất (Điều 119)
- Áp dụng chủ yếu khi người sử dụng
đất được bồi thường bằng đất khi Nhà nước thu hồi đất hoặc được
giao đất tái định cư.
Cho thuê
đất nông nghiệp (Điều 120)
- Cá nhân: Thuê đất để sản xuất nông nghiệp,
lâm nghiệp, nuôi trồng thủy sản, làm muối.
- Tổ chức kinh tế, người gốc Việt
Nam định cư ở nước ngoài, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài: Thuê đất để thực hiện dự án đầu
tư sản xuất nông nghiệp theo quy hoạch.
- Đơn vị sự nghiệp công lập: Thuê đất để thực hiện dự án đầu
tư sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, nuôi trồng thủy sản, làm muối.
2. Những
điểm mới nổi bật so với Luật Đất đai 2013
Luật Đất đai
2024 thể hiện tư duy quản lý mới: "Chuyển từ kiểm soát sang quản lý hiệu
quả và thúc đẩy thị trường".
A. Loại bỏ
tư cách "Hộ gia đình" trong người sử dụng đất
- Luật 2013: Hộ gia đình là một chủ thể sử dụng
đất phổ biến.
- Luật 2024: Không còn quy định "Hộ gia
đình" là đối tượng người sử dụng đất (Điều 4). Thay vào đó, đất đai sẽ
được giao, cho thuê cho cá nhân hoặc các thành viên trong gia đình
có quyền chung. Điều này giúp giải quyết các vướng mắc khi thực hiện quyền
(như thế chấp, chuyển nhượng) vốn thường gặp khó khăn trong việc xác định
các thành viên hộ gia đình tại thời điểm giao đất.
B. Mở rộng
quyền cho "Cá nhân không trực tiếp sản xuất nông nghiệp"
- Điểm mới cực kỳ quan trọng: Luật 2024 cho phép cá nhân không
trực tiếp sản xuất nông nghiệp vẫn được nhận chuyển nhượng, tặng cho
quyền sử dụng đất trồng lúa (trong hạn mức).
- Ý nghĩa: Xóa bỏ rào cản về "giấy
xác nhận trực tiếp sản xuất", tạo điều kiện cho các nguồn lực vốn và
công nghệ từ đô thị đổ vào đầu tư nông nghiệp quy mô lớn.
C. Nâng hạn
mức nhận chuyển quyền sử dụng đất
- Luật 2013: Hạn mức nhận chuyển quyền không
quá 10 lần hạn mức giao đất.
- Luật 2024: Nâng lên không quá 15 lần
(Điều 177).
- Ý nghĩa: Tạo hành lang pháp lý rộng mở
cho việc tích tụ, tập trung đất đai để hình thành các "đại điền",
phát triển nông nghiệp công nghệ cao.
D. Cơ chế
sử dụng đất đa mục đích (Điều 218)
- Luật 2024 cho phép người sử dụng
đất nông nghiệp được sử dụng kết hợp với mục đích thương mại, dịch vụ,
chăn nuôi, trồng cây dược liệu... mà không cần chuyển mục đích sử dụng đất
chính. Điều này giúp người nông dân đa dạng hóa thu nhập (như làm du lịch
sinh thái trên đất vườn).
E. Quy định
đặc thù cho đồng bào Dân tộc thiểu số
- Luật 2024 thiết lập một chương
riêng về chính sách đất đai cho đồng bào dân tộc thiểu số, đảm bảo quỹ đất
sinh hoạt cộng đồng và đất sản xuất lần đầu, đồng thời siết chặt quyền
chuyển nhượng các loại đất này để bảo vệ sinh kế bền vững cho họ.
Bảng so
sánh tóm tắt
|
Tiêu
chí
|
Luật Đất
đai 2013
|
Luật Đất
đai 2024
|
|
Chủ thể
sử dụng
|
Bao gồm
"Hộ gia đình".
|
Loại bỏ
"Hộ gia đình", thay bằng "Cá nhân".
|
|
Quyền
nhận đất lúa
|
Chỉ người
trực tiếp sản xuất nông nghiệp.
|
Mở rộng
cho cả người không trực tiếp sản xuất.
|
|
Hạn mức
tích tụ
|
Tối đa 10
lần hạn mức giao đất.
|
Tối đa 15
lần hạn mức giao đất.
|
|
Mục
đích sử dụng
|
Đơn mục
đích (đúng loại đất).
|
Cho phép sử
dụng đất đa mục đích (kết hợp).
|
Các quy định
mới này cho thấy nỗ lực của Nhà nước trong việc "cởi trói" cho nông
nghiệp, biến đất đai từ tài sản tự cung tự cấp thành nguồn lực kinh tế quan trọng.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét