Thu hồi đất
vì mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng là một
trong những nội dung trọng tâm và nhạy cảm nhất của Luật Đất đai 2024. Các quy
định mới (có hiệu lực từ 2024 và hướng dẫn chi tiết trong năm 2025, 2026) được
thiết kế nhằm đảm bảo tính minh bạch, hạn chế việc thu hồi tùy tiện.
Dưới đây là
các quy định chi tiết:
1. Các
trường hợp thu hồi đất (Điều 79 Luật Đất đai 2024)
Luật mới đã
liệt kê cụ thể 31 trường hợp được thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã
hội vì lợi ích quốc gia, công cộng. Điều này giúp loại bỏ các cách hiểu mập mờ
"dự án vì lợi ích chung" trước đây. Một số nhóm chính bao gồm:
- Xây dựng công trình công cộng: Giao thông, thủy lợi, năng lượng,
bưu chính viễn thông, y tế, giáo dục, văn hóa, thể thao...
- Xây dựng trụ sở cơ quan nhà nước: Trụ sở của các cơ quan Đảng,
Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội.
- Dự án nhà ở và đô thị:
- Dự án đầu tư xây dựng khu đô thị
có công năng phục vụ hỗn hợp.
- Dự án nhà ở xã hội, nhà ở cho lực
lượng vũ trang nhân dân.
- Dự án cải tạo, xây dựng lại
chung cư cũ.
- Dự án khu công nghiệp, khu chế
xuất: Dự án cụm
công nghiệp, khu công nghệ cao.
2. Điều
kiện và Căn cứ thu hồi đất
Việc thu hồi
đất chỉ được thực hiện khi có đủ các căn cứ sau:
- Dự án đã được Chấp thuận chủ
trương đầu tư hoặc quyết định đầu tư theo pháp luật về đầu tư/đầu tư
công.
- Dự án phải phù hợp với Quy hoạch
sử dụng đất cấp huyện đã được phê duyệt.
- Nằm trong danh mục dự án thu hồi
đất do Hội đồng nhân dân cấp tỉnh thông qua hàng năm.
3. Trình
tự, thủ tục thu hồi đất
Quy trình hiện
nay đề cao quyền được thông báo và giám sát của người dân:
1.
Thông báo thu hồi đất: Cơ quan nhà nước phải thông báo cho người có đất thu hồi biết
ít nhất 90 ngày (đối với đất nông nghiệp) và 180 ngày (đối với đất
phi nông nghiệp) trước khi ra quyết định thu hồi.
2.
Kiểm kê và xác lập hồ sơ: Đo đạc diện tích, kiểm kê tài sản gắn liền với đất.
3.
Lập phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư: Cơ quan chức năng lập dự thảo phương
án và niêm yết công khai tại trụ sở UBND cấp xã để lấy ý kiến người dân trong
ít nhất 30 ngày.
4.
Quyết định thu hồi đất và Phê duyệt phương án: UBND cấp có thẩm quyền ban hành quyết
định thu hồi đất và quyết định phê duyệt phương án bồi thường trong cùng một
ngày.
5.
Tổ chức thực hiện: Chi trả tiền bồi thường, hỗ trợ và bàn giao đất.
4. Quy định
về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư
Đây là điểm
thay đổi lớn nhất để đảm bảo quyền lợi cho người dân:
- Giá đất bồi thường: Bãi bỏ "khung giá đất",
chuyển sang xác định giá đất theo nguyên tắc thị trường tại thời điểm
phê duyệt phương án bồi thường.
- Ưu tiên tái định cư tại chỗ: Nếu địa phương có quỹ đất tái định
cư phù hợp thì ưu tiên cho người dân được tái định cư tại nơi thực hiện dự
án hoặc khu vực lân cận có điều kiện tương đương hoặc tốt hơn nơi ở cũ.
- Hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề
nghiệp: Đối với
hộ gia đình trực tiếp sản xuất nông nghiệp bị thu hồi đất.
5. Thẩm
quyền thu hồi đất
- UBND cấp tỉnh: Quyết định thu hồi đất đối với
tổ chức, người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài, tổ chức nước ngoài.
- UBND cấp huyện: Quyết định thu hồi đất đối với
hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng dân cư.
Lưu ý
quan trọng: Luật
2024 nghiêm cấm việc thu hồi đất khi chưa hoàn thành việc lập và phê duyệt
phương án tái định cư. Người dân chỉ phải bàn giao đất sau khi đã nhận được tiền
bồi thường, hỗ trợ và được bố trí tái định cư (trừ trường hợp tự nguyện bàn
giao trước).
Quan điểm
xây dựng các quy định này là nhằm giảm thiểu khiếu nại, khiếu kiện trong lĩnh vực
đất đai bằng cách minh bạch hóa quy trình và đưa giá bồi thường tiệm cận giá trị
thực của tài sản.
|
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét